Polskie patenty żeglarskie – żeglarz jachtowy, jachtowy sternik morski i kapitan jachtowy

Wielu naszych załogantów po pierwszym rejsie zadaje to samo pytanie: „A co zrobić, żeby kiedyś samemu poprowadzić jacht?”. Odpowiedź prowadzi przez polskie patenty żeglarskie. W tym artykule wyjaśniamy, jakie stopnie przewiduje polski system, do czego uprawnia każdy z nich i jak wygląda droga od pierwszego egzaminu aż do kapitana.

Czy na rejs potrzebny jest patent?

Zacznijmy od najważniejszego: żeby popłynąć na rejs jako członek załogi, nie potrzebujesz żadnego patentu ani doświadczenia. Na rejsach NAUT jacht prowadzi doświadczony kapitan, który odpowiada za bezpieczeństwo i wszystkiego uczy na bieżąco. Patent jest potrzebny dopiero wtedy, gdy chcesz samodzielnie prowadzić jacht – na przykład wyczarterować go dla siebie i znajomych.

Trzy stopnie polskich patentów żeglarskich

W Polsce obowiązują trzy stopnie żeglarskie dla jachtów żaglowych. Zdobywa się je po kolei – każdy kolejny wymaga posiadania poprzedniego i udokumentowanego doświadczenia na wodzie. Egzaminy przeprowadza Polski Związek Żeglarski (lub upoważnione przez niego komisje), a zasady określa Rozporządzenie Ministra Sportu i Turystyki z dnia 9 kwietnia 2013 r. w sprawie uprawiania turystyki wodnej.

• Żeglarz jachtowy – pierwszy stopień, od którego wszystko się zaczyna.
• Jachtowy sternik morski – patent, który otwiera drogę do samodzielnego żeglowania po morzu.
• Kapitan jachtowy – najwyższy stopień, bez ograniczeń co do akwenu i wielkości jachtu.

Żeglarz jachtowy

To podstawowy patent i pierwszy krok w żeglarskiej przygodzie. Najczęściej zdobywa się go na kursie na jeziorach – na Mazurach albo na innym dużym akwenie śródlądowym. Kurs trwa zwykle od tygodnia do dwóch i kończy się egzaminem.

Wymagania: ukończone 14 lat i zdany egzamin teoretyczny oraz praktyczny. Udział w kursie nie jest formalnie obowiązkowy, ale w praktyce bardzo ułatwia zdanie egzaminu.

Czego się uczysz: budowy jachtu i nazewnictwa, teorii żeglowania, manewrów (zwroty, odejście i dojście do kei, podejście do człowieka za burtą), węzłów, przepisów, podstaw meteorologii i ratownictwa.

Uprawnienia: żeglarz jachtowy może prowadzić jachty żaglowe (także z pomocniczym napędem mechanicznym):

• po wodach śródlądowych,
• o długości kadłuba do 12 m po morskich wodach wewnętrznych oraz pozostałych wodach morskich w strefie do 2 mil morskich od brzegu, w porze dziennej.

Dla większości osób to patent „jeziorowy” i przepustka do kolejnego stopnia.

Jachtowy sternik morski

To patent, o którym marzy większość osób żeglujących po Chorwacji, Grecji czy Hiszpanii. Jachtowy sternik morski (w skrócie JSM) może samodzielnie prowadzić jacht żaglowy po morzu – i właśnie z tym patentem najczęściej czarteruje się jachty za granicą.

Wymagania:

• patent żeglarza jachtowego,
• ukończone 18 lat,
• udokumentowany staż morski – po uzyskaniu patentu żeglarza jachtowego trzeba odbyć co najmniej dwa rejsy morskie, w łącznym wymiarze co najmniej 200 godzin żeglugi,
• zdany egzamin teoretyczny i praktyczny.

Staż potwierdza się opiniami z rejsów wystawianymi przez kapitana. Na egzaminie sprawdzane są m.in. nawigacja (praca na mapie morskiej, pływy i prądy), locja, meteorologia, przepisy (w tym prawo drogi na morzu – MPZZM), ratownictwo oraz manewry jachtem w porcie i na morzu.

Uprawnienia: jachtowy sternik morski może prowadzić jachty żaglowe (także z pomocniczym napędem mechanicznym):

• po wodach śródlądowych,
• o długości kadłuba do 18 m po wodach morskich.

W praktyce to wystarcza do typowego czarteru jachtu na Morzu Śródziemnym.

Kapitan jachtowy

To najwyższy stopień żeglarski w Polsce. Kapitan jachtowy może prowadzić jachty żaglowe (także z pomocniczym napędem mechanicznym) po wodach śródlądowych i morskich – bez ograniczeń długości jachtu i odległości od brzegu – oraz brać odpowiedzialność za najtrudniejsze rejsy, np. oceaniczne przeloty.

Wymagania: patent jachtowego sternika morskiego, duży i udokumentowany staż morski – rejsy po zdobyciu patentu JSM, w tym rejsy, na których pełni się funkcję kapitana albo oficera wachtowego – oraz zdany egzamin. Dokładny wymagany wymiar godzin i liczbę rejsów określają aktualne przepisy.

Czego się wymaga: rozszerzonej wiedzy z nawigacji (w tym planowania długich przelotów), meteorologii, prawa morskiego, organizacji pracy załogi i zarządzania jachtem w trudnych warunkach. To patent nie tyle za wiedzę z książek, co za lata spędzone na morzu.

Patenty a czarter za granicą

Polskie patenty są honorowane w czarterze w większości krajów Morza Śródziemnego, ale każdy kraj ma swoje zasady. W wielu z nich (np. w Chorwacji) oprócz uprawnień do prowadzenia jachtu ktoś z załogi musi mieć świadectwo radiooperatora – najczęściej SRC (Short Range Certificate), które zdobywa się na osobnym, krótkim kursie. Niektórzy armatorzy proszą też o międzynarodowe zaświadczenie ICC. Przed wyjazdem zawsze sprawdź wymagania konkretnego kraju i firmy czarterowej – chętnie w tym pomożemy przy czarterze jachtu.

Jak zacząć – plan krok po kroku

• Krok 1: popłyń na rejs jako członek załogi i sprawdź, czy morze to coś dla Ciebie. Doświadczenie nie jest potrzebne.
• Krok 2: zrób kurs i egzamin na żeglarza jachtowego – najczęściej latem na jeziorach.
• Krok 3: zbieraj godziny stażu na rejsach morskich – co najmniej dwa rejsy i 200 godzin żeglugi.
• Krok 4: przygotuj się do egzaminu na jachtowego sternika morskiego, najlepiej na rejsie szkoleniowym, który kończy się egzaminem.
• Krok 5: zrób kurs SRC i ruszaj na pierwszy własny czarter.

Jak pomagamy w NAUT

Organizujemy rejsy szkoleniowe – manewrowe, doszkalające i przygotowujące do egzaminu na jachtowego sternika morskiego. Na każdym rejsie uczestnicy dostają opinię z rejsu do stażu. Kursy i egzaminy żeglarskie, SRC i kursy bezpieczeństwa prowadzą nasi sprawdzeni partnerzy – zobacz szkolenia żeglarskie i patenty oraz szkolenia STCW.

Masz pytania o swoją drogę do patentu? Napisz do nas – podpowiemy, od czego zacząć i który rejs będzie dla Ciebie najlepszy.

← Wszystkie artykuły